Gebruik jij Zien!, Kindbegrip of Cito seo? Dan is deze blog voor jou!
Deze blog gaat over het proces van groepsvorming tijdens de eerste weken van het nieuwe cursusjaar. Je leert elkaar kennen, stelt de norm en bepaalt met elkaar de (gedrags)verwachtingen. Tijdens deze activiteiten kun je heel handig je observatie-instrument voor sociaal-emotionele ontwikkeling benutten, zodat dit je later tijd bespaart wanneer je de lijst gaat invullen. In deze blog vind je drie tips hoe je dit handig aanpakt mét leuke activiteiten voor in de gouden weken.
- Pak de observatielijst van je instrument erbij, bijvoorbeeld Kindbegrip / Zien! of Cito seo. Lees de stellingen door en kies een stelling waar je de komende tijd aandacht aan gaat besteden. Sommige stellingen zijn niet zomaar zichtbaar in de klas, en zijn dus een mooie kans om in je groep aandacht aan te besteden.
Bijvoorbeeld uit Kindbegrip, groep 7/8: De leerling brengt nuances aan via emotiewoorden zoals geprikkeld, boos, woedend of prettig, blij, opgewonden. / Ik kan verschillende woorden bedenken voor hoe ik me voel.
Zet een gevoelscirkel op het bord wanneer de leerlingen ’s ochtends of na een pauze binnenkomen, of gebruik deze om de schooldag te evalueren. De gevoelscirkel kun je zelf maken, op internet zoeken, of gebruik één uit je sova-methode. Laat de kinderen in tweetallen bespreken welk woord op dit moment bij hun past, waarom ze dit zo voelen en of ze ook een tweede woord kunnen noemen dat erop lijkt. Kinderen die het moeilijk vinden om te verwoorden, kunnen dit tekenen.
- Houd je observaties bij. Hiervoor kun je een papieren versie van de vragenlijst gebruiken waar je de namen achter de stellingen zet. Gebruik een +/-, turf wanneer je het gedrag ziet of werk met kleurtjes. Wat jij maar prettig vindt!
Voor Zien! kun je deze op de downloadpagina terugvinden:
Betrokkenheid (Zien! middenbouw) kun je observeren in de weekendkring: geef de leerlingen in groepjes een zandloper. De eerste leerling mag beginnen met vertellen over het weekend. Als de zandloper klaar is, vraag je de rest van het groepje om 1 ding te herhalen wat die leerling heeft gezegd, hier een korte reactie op te geven en hier een vraag over te stellen. Is iedereen geweest, dan mag de volgende vertellen over zijn of haar weekend.
- Als je weet waar je op moet letten, ga je het zien! Plan tijd in om te observeren. Leg een opdracht voor handvaardigheid uit, en ga niet meteen langslopen om de leerlingen aan de slag te zetten, maar neem 5 minuten de tijd om te observeren. Kijk eens wat er gebeurt als leerlingen vastlopen? Welke leerling helpt andere kinderen of bemiddelt in een ruzie (Cito SEO)? Gericht observeren helpt je om het gedrag ook echt te zien!
Tip: geef leerlingen de rol van bemiddelaar. Laat bijvoorbeeld de hulpjes of klassendienst in hun taak ook ruzies op het plein bemiddelen. Zij worden geroepen wanneer twee leerlingen ruzie hebben, laten beide partijen hun verhaal vertellen en vragen hoe ze het willen oplossen. Met elkaar zoeken ze een oplossing.
Van observeren naar gericht handelen
Gericht observeren helpt je om beter te zien wat leerlingen nodig hebben. Maar wat doe je vervolgens met die informatie? Hoe lees je een groepsprofiel, welke signalen verdienen extra aandacht en hoe vertaal je observaties naar concrete acties in de klas?
In het Experttraject Kindbegrip ga je hier verdiepend mee aan de slag, onder begeleiding van enthousiaste onderwijsadviseur Patrick Bakker. Je leert leerling- en groepsprofielen analyseren, werkt vanuit de cyclus van waarnemen, begrijpen, wegen en handelen en ontdekt hoe je ook collega’s kunt begeleiden bij het gebruik van Kindbegrip.
Ben je ib’er of gedragsspecialist en wil je meer halen uit Kindbegrip?
Bekijk het Experttraject Kindbegrip.