Wil je leerkrachten helpen om met meer vertrouwen oudergesprekken te voeren? Gouwe Academie en TalkTrainer bieden een trainingstraject waarin klassikale training, zelfstandig oefenen met een AI-trainingsacteur en intervisie samenkomen. Zo blijft het niet bij één trainingsmoment, maar krijgen leerkrachten de gelegenheid om hun gespreksvaardigheden structureel te ontwikkelen.
Ontdek de mogelijkhedenEen ouder die boos wordt, een moeilijke boodschap die je moet overbrengen of ouders die jouw observaties niet herkennen. Voor veel leerkrachten zijn oudergesprekken spannend. Zeker voor starters en zij-instromers. Hoe help je leerkrachten om met meer vertrouwen zulke gesprekken te voeren? We spreken met Joost Wissink, onderwijsadviseur bij Gouwe Academie, over zijn eigen ervaringen en waarom hij vindt dat oefenen vanzelfsprekend zou moeten zijn.
Wat maakt oudergesprekken zo uitdagend voor startende leerkrachten en zij-instromers?
‘In Twente heb ik ooit geleerd dat miscommunicatie betekent dat je zo dicht mogelijk langs elkaar heen praat. Daar zit volgens mij best wat waarheid in. Zeker bij oudergesprekken, waar ouders en leerkrachten soms heel anders naar dezelfde situatie kijken.
Je kunt een goede leerkracht zijn, maar dat betekent niet automatisch dat je ook gemakkelijk lastige oudergesprekken voert. Voor starters is dat extra uitdagend. Ze moeten hun plek in het onderwijs nog vinden. Zij-instromers brengen vaak veel ervaring mee, maar de dynamiek tussen ouders, leerling en school is ook voor hen nieuw.
Hoe merk je als schoolleider dat leerkrachten opzien tegen oudergesprekken?
‘Ik kom op veel basisscholen en zie dat onzekere leerkrachten soms ontzettend veel tijd steken in de voorbereiding van oudergesprekken. Zelf herken ik ook dat je een lastig telefoontje soms voor je uitschuift.
Als schoolleider is het vooral belangrijk om die signalen te herkennen en bespreekbaar te maken. Vraag bijvoorbeeld welke gesprekken een leerkracht lastig vindt en waarom. Juist leerkrachten die onzeker zijn over oudergesprekken, hebben baat bij gerichte ondersteuning.’
Welke gespreksvaardigheden zou iedere leerkracht moeten ontwikkelen?
‘Goed luisteren en de juiste vragen stellen zijn ontzettend belangrijk. Maar minstens zo belangrijk vind ik hoe je reageert wanneer een ouder een verwijt maakt.
Ik zie in de praktijk dat leerkrachten zulke opmerkingen soms persoonlijk opvatten en daardoor in de verdediging schieten. Terwijl je kunt leren om te herkennen wat er in een gesprek gebeurt en hoe je daarop kunt reageren.
Ik gun iedere leerkracht het zelfvertrouwen om ook in lastige gesprekken stevig te blijven staan. Dat je een verwijt niet persoonlijk hoeft te nemen, maar bewust en professioneel kunt reageren.’
Krijgen leerkrachten voldoende gelegenheid om oudergesprekken te oefenen?
‘Dat verschilt per school. Sommige scholen organiseren regelmatig trainingen over oudercommunicatie, maar ik merk dat de aandacht hiervoor de laatste jaren is afgenomen. Tijd en geld spelen daarbij natuurlijk een rol.
Wat ik vooral mis, is de mogelijkheid om regelmatig te oefenen. Want als je één keer een goede kop koffie zet, ben je nog geen barista. En als je één keer een communicatietraining volgt, ben je nog geen goede gesprekspartner. Daarvoor moet je blijven oefenen.
Tegelijkertijd merk ik dat alleen een oefenmogelijkheid aanbieden niet voldoende is. Er moet iemand zijn die het oefenen stimuleert en begeleidt. Bijvoorbeeld via coaching, training of intervisie. Juist die combinatie maakt het krachtig.’
Wat drijft jou persoonlijk om leerkrachten hierbij te helpen?
‘Mijn vrouw begeleidt startende leerkrachten. Door haar verhalen over de uitdagingen in die eerste jaren ben ik gaan nadenken over mijn eigen ontwikkeling als leerkracht. Dat was voor mij de aanleiding om te onderzoeken hoe we starters beter kunnen ondersteunen.
Ik herinner me nog goed een adviesgesprek in groep 8, zo'n vijftien jaar geleden. De ouders en de leerling waren het niet eens met mijn advies. Ik voelde me persoonlijk aangevallen en wist niet goed hoe ik het gesprek een andere wending kon geven. De sfeer werd steeds onvriendelijker en uiteindelijk werd de directrice erbij betrokken. Dat voelde voor mij als falen.
Dat ik me dit gesprek vijftien jaar later nog zo goed herinner, zegt eigenlijk genoeg. Achteraf besef ik dat ik de gespreksvaardigheden miste om met die weerstand om te gaan. Ik had onvoldoende flexibiliteit om mee te bewegen en het gesprek weer in goede banen te leiden.
Juist daarom gun ik leerkrachten het zelfvertrouwen en de vaardigheden die ik toen miste. Met de mogelijkheden die AI tegenwoordig biedt, kunnen we daar echt iets in betekenen. Vanuit die gedachte zijn we TalkTrainer gaan ontwikkelen.’
Hoe kunnen leerkrachten met TalkTrainer oefenen?
‘Met TalkTrainer hebben we een leerplatform ontwikkeld waarmee je realistische gesprekken oefent met een AI-trainingsacteur.
Stel dat je ouders moet vertellen dat hun kind moeite heeft om mee te komen in de klas. De ouders herkennen jouw beeld niet en reageren geïrriteerd. Hoe reageer je?
Met TalkTrainer voer je dat gesprek daadwerkelijk. De AI-trainingsacteur reageert op wat je zegt, waardoor een realistische gesprekssituatie ontstaat. Wat ik mooi vind, is dat mensen vaak al na één demonstratie enthousiast zijn over hoe echt zo'n gesprek aanvoelt.
Na afloop krijg je gerichte feedback op je gespreksvaardigheden. Je ontdekt wat goed ging, waar je jezelf kunt verbeteren en je kunt het gesprek opnieuw oefenen met een andere aanpak. Juist die combinatie van realistisch oefenen en directe feedback maakt het waardevol.’
Wat voegt oefenen met AI toe ten opzichte van een trainingsacteur of collega's?
‘Iedere vorm van oefenen heeft waarde. Een trainingsacteur kan heel realistisch gedrag laten zien en oefenen met collega's heeft als voordeel dat je samen leert. De kracht van AI zit vooral in de toegankelijkheid. Je kunt oefenen wanneer je wilt, zo vaak als je wilt en zonder dat iemand meekijkt. Dat verlaagt de drempel om nieuwe dingen uit te proberen.
Maar ik zie AI niet als vervanging van een trainer of het gesprek met collega's. Sterker nog, als je een leerkracht alleen toegang geeft tot TalkTrainer en zegt: succes ermee, dan gebeurt er vaak weinig. Er moet iemand zijn die het oefenen aanjaagt. Daarom geloof ik juist in de combinatie van zelfstandig oefenen met AI, klassikale training en intervisie. Zo wordt het oefenen onderdeel van de professionele ontwikkeling in plaats van een eenmalige activiteit.’
Wat hoop je dat leerkrachten ervaren wanneer ze vaker lastige gesprekken oefenen?
‘Dat ze met meer zelfvertrouwen een gesprek ingaan. Dat ze herkennen wat er gebeurt, weten hoe ze kunnen reageren en zich niet persoonlijk aangevallen voelen wanneer een ouder het ergens niet mee eens is.
En dat ze na afloop, ook als het een lastig gesprek was, kunnen zeggen: ik heb goed geluisterd, ik ben duidelijk geweest en ik heb professioneel gehandeld. Dat had ik mezelf vijftien jaar geleden ook gegund.’
